Bách bộ – Stemona tuberosa

0
804

BÁCH BỘ

Bách bộ có tên khoa học là Stemona tuberosa Lour thuộc họ khoa học Stemonaceae.
Bách bộ thuộc loại dây leo thân nhỏ nhẵn, quấn, có thể dài 10cm, lá mọc đối có khi thuôn dài thân nổi rõ trên mặt lá, 10 – 12 gân phụ chạy dọc từ cuống lá đến ngọn lá, cụm hoa mọc ở kẽ lá, có cuống dài 2-4cm, gồm 1-2 hoa to màu vàng hoặc màu đỏ. Bao hoa gồm 4 phận, 4 nhụy giống nhau, chỉ nhị ngắn. Bầu hình nón, quả nặng có 4 hạt, ra hoa vào mùa hè. Rễ chùm gần đến 30 củ
Thành Phần Hóa học chính:
Rễ Bách bộ chứa Tuberostemonin, Stnin, Oxotuberostemonin. Ngoài ra còn 1 số Alcaloid
khác chưa rõ cấu trúc: Stmonin C22H33O4N4N, điểm chảy 1620, Isostemonin C22H33O4N,
điểm chảy 2122160, Isotuberostemonin C22H33O4N, điểm chảy 1231250, Hypotuberostemonin C19H2123O3N, Stemotuberin, điểm chảy 77820, Setemonidin C19H31O5N, Paipunin C24H34O4N. Rễ còn chứa Glucid 2,3%, Lipid 0,84%, Protid 9,25% và 1 số Acid hữu cơ (Acid Citric, Malic, Oxalic, Succinic, Acetic…] (Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam).
Công dụng:
Theo nghiên cứu của y học hiện đại, intemonin có trong củ có tác dụng làm giảm tính chất
hưng phấn của trung khu hô hấp của động vật, có tác dụng ức chế phản xạ của ho, còn làm cho giun bị tê liệt, làm chết rận rệp và chữa bệnh lỵ, bệnh phó thương hàn.
Thường dùng trị: Viêm khí quản, lao phổi, ho gà, lỵ amip. Bệnh giun móc, giun đũa, giun
kim. Tình trạng ngứa ngáy da, eczema, viêm da. Còn dùng diệt bọ chét, rệp, chấy rận và sâu bọ.

Các bài thuốc chữa bệnh từ Bách bộ:
– Chữa trẻ nhỏ ho sốt (phế nhiệt): bách bộ, bối mẫu, cát căn, thạch cao mỗi vị đều 30g. Tán bột, mỗi lần dùng 12g. Ngày 2 lần.
– Trị ho lâu ngày: bách bộ (rễ) 80g, giã vắt nước. Sắc lại cho dẻo quánh. Mỗi lần uống 1
muỗng canh, ngày 3 lần.
– Trị ho nhiều: dùng bách bộ (cả dây lẫn rễ) giã vắt lấy nước cốt, trộn với mật ong, hai thứ
bằng nhau. Nấu thành cao, ngậm nước nuốt từ từ.
– Trị tự nhiên ho không dứt: bách bộ (củ rễ), hơ trên lửa nướng cho khô, mỗi lần lấy nước
một ít ngậm nuốt nước.
– Trị đau bụng do các loại trùng sán: bách bộ nấu thành cao, uống thường xuyên phòng trị
các loại trùng.
– Trị các loại côn trùng vào lỗ tai: bách bộ (sao) nghiền nát, trộn với dầu mè bôi trong lỗ
tai.
– Trị hen khí quản: Bách bộ, Tử uyển, nhân hạt Mơ, mỗi vị 10g, Bối mẫu 6g, sắc uống.
– Trị ho gà: Bách bộ, Hạ khô thảo, mỗi vị 10g sắc uống.
– Tẩy giun kim: Bách bộ nấu nước thụt.
– Ngoài ra, có thể dùng bài thuốc ngâm rượu “Bách bộ tửu” trị các chứng ho: củ bách bộ
xắt mỏng, sao khô cho vào túi vải ngâm trong vò rượu lấy uống dần.

Phần bình luận

Please enter your comment!
Please enter your name here